سفر به گنبد آجری بی ریا

یک روز سرد زمستانی وقتی ابر های ضخیم بارانی آسمان را پوشانده است به شهری وارد می شویم که نام آن فهرج است.

به گزارش نبض ما به نقل از وبلاک بیا تا برویم، سفرنامه شهری را با هم می خوانیم که در این شهر هیچ کس انگار نیست. دور ما را سکوت گرفته گاهی پرهیب چادر زنی از کوچه ای باریک می گذرد و صدای کلاغ ها که بالای سرما پرواز می کنند. اینجا فهرج است. کوچه ها یخ زده اما پاکیزه اند و دیوار هایی کاهگلی و مرمت شده حس خوبی از گذشته ای باشکوه را زنده می کنند و در این میان گنبد آجری ساده و بی ریای این مسجد قدیمی نشانی از حضور خدا است. پا به مسجد فهرج می گذاریم.

دو رکعت عاشقی در مسجد فهرج

آنچه در همان ابتدا ما را متوجه خود می کند سادگی هزار ساله این مسجد قدیمی است که به گفته متولی آن در نیمه اول قرن اول هجری ساخته شده و طبق باور برخی باستان شناسان از مسجد تاریخانه دامغان نیز قدیمی تر است. شاید وجه تمایز آن با تاریخانه این باشد که از ابتدا به منظور مسجد ساخته شد و نه روی آتشکده ای ساسانی. طاق های ضربی آجری، ستون ها و گچ بری های بسیار اندک و کویری ما را به حال و هوای معماری ساسانی می کشاند.

اینجا حال و هوای عجیبی از روحی اساطیری در فضای آن جاری است. خصوصا اینکه جز ما کسی در آن نیست و انگار مسجد پیر با دیوارهای هزار و چهارصد ساله اش ما را به اشراق می کشاند.حیف که زیلویی پهن نیست تا دو رکعت عاشقی کنیم در اینجا…

از در مسجد بیرون میاییم تا چرخی کوتاه در کوچه های کویری روستا بزنیم. فهرج یکی از دهستان های یزد و در فاصله ۳۰ کیلومتری شرق آن سرراه جاده بافق-یزد قرار دارد.

 اخوان خانه اش هم کویری بود

اینجا اصلا خود تاریخ است بسکه هویت دارد و اصالت. به هر سمت آن که نگاه می کنید معماری درون گرای کویری با رنگ قهوه ای و خاکستری، دیوارهای آجری و کاهگلی، دالان های باریک و کوچه های قهر و آشتی، ساباط های پیوسته و پیر نشینهای سنگی ، آرامش حضور سادگی کویر را نشان میدهد.

توی یکی از کوچه ها، روی دیوار خواندیم: کوچه اخوان ثالث!!!! اخوان ثالث را تا جایی که می شناسم اهل خراسان بوده و این تعجبم را برانگیخت. پرس و جویی کردم. یکی از پیر های محل که دم دکان بقالی خود نشسته بود گفت: جوان!!!! پدر اخوان اهل فهرج بوده است. او از اینجا به خراسان رفته ازدواج می کند و شاعر زاده میشود. یادت نرود اخوان خونش کویری است…

شاعری چنان با ذوق و چنان سخت چون کویر بیراه نخواهد بود که از این کوچه های خاکی و صمیمی ریشه گرفته باشد.

تشنگی کویر در بازارش

بازار تعطیل است ظهر جمعه ای چه توقعی میتوان داشت؟ دکانها کرکره های قدیمی را پایین داده اند و قفل هایی زنگ زده و گاه کلون های قدیمی چفت درها شده اند. برای خودمان حال میکنیم. دور خود میچرخیم میخندیم سر به سر هم میگذاریم و در آرامش این ظهر جمعه زمستانی همه تنشها و خستگی ها را بیرون می دهیم.

جالب اینجاست که خانه های مردم فهرج نیز همین ساختمان های قدیم است. در خانه ای که فکر می کنیم حیاطی تاریخی باشد گشوده شده و پسرک شوخ و شنگی با دوچرخه بیرون میاید. کمی بعد مادر پسرک سوار بر ماشین در حال رانندگی از کوچه های باریک به حیاط میرود و ما حال می کنیم دست به فرمان بانوی فهرجی را که این طور آیینه مماس بر دیوار از لابلای دالانهای بازار عبور می کند.

این شهر تاریخ دارد

یکی از خانه ها سقاخانه است. حیف که درش بسته است و هیچ کس ما را به درون راه نمی دهد. دلم میخواهد شمعی در سقاخانه روشن کنم حال خوشی دارم…

یکی دیگر از بناهای قدیمی شهر مسجد علاقه وندی است ساختمانی آجری و چهارگوش با گنبدی کوتاه و آجری که نشانه ها حاکی از آن است که این مسجد هم به صدر اسلام تعلق دارد. به فکر فرو میبردم چطور مردمی که آنچنان در مقابل حمله اعراب ایستادگی کردند این چنین در اسلام استحاله یافنتد تا جاییکه امروز مقبره همان شهدای سپاه اسلام جایی مورد اکرام مردم قرار دارد. تاریخ بالا و بلندی زیاد به خود میبیند و قصه مسلمان شدن مردم ایران زمین بخش پر فراز و نشیب تاریخ این سرزمین است.

حسینیه شهر نیز از جمله بنا های کهن فهرج محسوب میشود که ثبت میراث فرهنگی است. کلا انگار کل شهر ثبت میراث فرهنگی است از بس تاریخ دارد و بناهای قدیمی. جلوی در حسینیه چندین صدساله نخل چوبی نشان از مراسم عاشورای این روستا دارد.

نخل نیز یکی از عناصر ثابت مراسم عاشورایی کویر است. مراسمی آیینی که یادگار از هزاره های پیشین قبل اسلام دارد. از آیین سیاووش و خون جوان ناکام، از تابوت گهواره ای و کفن نخلین و چه خوب است که مردمان سرزمین ما این طور در گذر تاریخ پوست میندازند و از سویی به سویی دیگر می چرخند و در کمال زیرکی آیین باستانی خود را در شمایلی جدید حفظ و ثبت می کنند.

سفر به گنبد آجری بی ریا
5 (100%) 2 رای

ساختمان پزشکان

دکتر حسین نجفی

متخصص قلب و عروق

دکتر مجید نجفی

متخصص بیهوشی و درد

دکتر مهرداد فلاح

متخصص دندانپزشکی

ممکن است شما دوست داشته باشید