درمان سردرد میگرنی یکی از ناتوان‌کننده‌ترین بیماری‌ها

سردرد میگرنی به طور کلی سردردهای دوره‌ای است که بین 20 تا 30 سالگی شیوع بیشتری دارد زنان را بیشتر درگیر می‌کند و علت آن نامشخص است.

نبض ما– میگرن سردرد شدید و بی‌تاب‌کننده‌ای است که باعث تهوع، سرگیجه و حساسیت به نور و برخی صداها می‌شود. سازمان جهانی بهداشت (WHO) میگرن را در رده  یکی از ناتوان‌کننده‌ترین بیماری‌های انسانی قرار می‌دهد. حدود چهار درصد کودکان پیش از بلوغ میگرن دارند. پس از بلوغ این میزان تا 6 درصد در مردان و 18 درصد در میان زنان افزایش می یابد و بعد به تدریج تا 40 سالگی شیوع سردرد میگرنی کاهش می‌یابد.

سردرد میگرنی عارضه‌ای بیشتر از سردرد صرف است. درد ضربان‌دار میگرن که معمولا در یک طرف سر بروز می‌کند اغلب با تهوع، استفراغ و حساسیت شدید به نور همراه است و فرد احساس یک ناخوشی عمومی می‌کند. در برخی از مبتلایان میگرن آنقدر شدید است که باعث می‌شود موقتا کارکرد این افراد در محل کار یا خانه مختل شود.

انواع سردرد میگرنی

جامعه بین‌المللی سردرد اخیراً دسته‌بندی جدید میگرن را در سال ۲۰۰۴ ارائه داد. بر اساس این دسته‌بندی میگرن‌ها به همراه سردردهای نوع تنشی و سردردهای خوشه‌ای از اصلی‌ترین نوع سردردها به شمار می‌آیند. سردرد میگرنی را می توان به صورت زیر دسته بندی کرد.

  • سردرد میگرنی معمولی، که شامل میگرن‌های بدون اورا می‌شود (منظور از اورا نشانه های پیش درآمدی است. نوعی اختلالات گذرای دیداری، حسی، زبانی یا حرکتی که نشان می‌دهند سردرد به زودی شروع خواهد شد).
  • سردرد میگرنی کلاسیک، که معمولاً شامل میگرن با اورا می‌شود. کمتر اتفاق می‌افتد که اورا به همراه سردرد ظاهر شود، یا با یک سردرد غیر میگرنی همراه شود.
  • دو گونه دیگر میگرن‌های با اورا با عنوان میگرن نیم فلج خانوادگی و میگرن نیم فلج دوره‌ای شناخته می‌شوند، که در این گونه میگرن‌ها فرد علاوه بر میگرن دچار اورا و ضعف حرکتی نیز می‌شود. اگر یکی از خویشان نزدیک دچار این بیماری شده باشد، بیماری با عنوان خانوادگی، در غیر این صورت با عنوان دوره‌ای یاد می‌شود.
  • از انواع دیگر این سردرد میگرنی می‌توان به میگرن پایه جمجمه‌ای اشاره داشت، که در آن مشکل گفتاری، سرگیجه، زنگ زدن گوش، و دیگر علائم مرتبط با ساقه مغز همراه سردرد و اورا ظاهر می‌شوند، اما ضعف حرکتی در این نوع وجود ندارد. محققان بر این باورند که این نوع میگرن درنتیجه گرفتگی سرخرگ پایه جمجمه‌ای، یا سرخرگی که خون را به ساقه مغز می‌رساند ایجاد می‌شود.
  • سندرم‌های دوره‌ای دوران کودکی که عموماً نشانه‌های اولیه سردرد میگرنی می‌باشند شامل استفراغ چرخشی (دوره‌های شدید استفراغ دوره‌ای)، میگرن شکمی (درد شکمی، که معمولاً به همراه احساس تهوع اتفاق می‌افتد)، و تشنج خوش‌خیم سرگیجه دوران کودکی (حمله‌های دوره‌ای سرگیجه) می‌شوند.
  • میگرن شبکیه چشم که شامل سردردهای میگرن به همراه اختلال بینایی یا حتی کوری موقت یک چشم می‌شود.
  • میگرن احتمالی نشان دهنده بیماری‌هایی است که ویژگی‌هایی نظیر میگرن را دارند، اما برای تشخیص قاطع این نوع بیماری‌ها به عنوان میگرن شواهد کافی وجود ندارد (که البته ملزم به استفاده همزمان بیش از حد دارو است).
  • سردرد میگرنی مزمن نوع عارضه میگرنی است، و یکی از معیارهای تشخیص «سردرد میگرن» می‌باشد که برای مدت زمان طولانی تری اتفاق می‌افتد. بویژه این عارضه ممکن است بیش از یا برابر با ۱۵ روز/ یا بیش از ۳ ماه به طول بینجامد.

علائم سردرد میگرنی عصبی

سردرد میگرنی عصبی با سردردهای شدید ضربان‌دار و تهوع همراه است و گاهی در صورت تکرار حملات فرد مبتلا تغییر خُلق پیدا کرده و عصبی می‌شود. همچنین ممکن است علاوه بر سردرد میگرنی دچار استرس نیز شود که این موضوع تعداد سردردها را بیشتر می‌کند.

عوامل محیطی در تشدید حملات مبتلایان مؤثر است. بر این اساس توصیه می‌شود مبتلایان به میگرن عصبی از مصرف غذاهای پرحجم و پرچرب، برخی مواد غذایی مانند مرکبات ترش، پنیرهای کهنه،‌مشروبات الکلی، سوسیس و کالباس، قهوه و شکلات بپرهیزند همچنین خواب کم یا زیاد، پرخوری، کم‌خوری، خستگی‌های جسمانی و روانی، برخی بوها مانند عطر، مصرف سیگار و قلیان موجب تشدید حملات می‌شود.

همچنین مبتلایان به سردرد میگرنی عصبی باید از مصرف خودسرانه مُسکن بپرهیزند زیرا مصرف بی‌رویه مُسکن‌ها موجب تشدید سردرد و افزایش حملات و فرد را به درمان مقاوم می‌کند.

میگرن

علت سردرد میگرنی چیست؟

گرچه مدتها اعتقاد براین بود که میگرن یک سردرد عروقی اولیه است که نتیجه انقباض و بعد گشادشدن عروق‌خونی در سر است، در حال حاضر آن را ناشی از تغییرات عصبی در مغز و آزادی مواد پپتیدی عصبی- التهابی می‌دانند که به نوبه خود باعث انقباض عروقی می‌شوند. سردرد اغلب قبل از اینکه رگ‌ها گشاد شوند شروع می‌شود.

این پپتید‌های التهابی رشته‌های عصبی را حساس می‌کنند و در نتیجه آنها به تحریکات معمول مانند ضربان نبض عروق واکنش نشان می‌دهند و باعث سردرد میگرنی می‌شوند.

عوارض سردرد میگرنی

مبتلایان به سردرد میگرنی ممکن است دچار گرفتگی بینی، تاری دید، اسهال، دردهای چنگه‌ای شکم، احساس غیرطبیعی گرما یا سرما، اضطراب، افسردگی، تحریک‌پذیری و ناتوانی در تمرکز شوند.

اغلب مبتلایان به شکل شدید بیماری بدون درمان نمی‌توانند حتی از عهده انجام ساده‌ترین کارها برآیند و باید به تختخواب پناه ببرند تا حمله سردرد پایان یابد.

 پس از حمله هم مبتلایان اغلب احساس خستگی، تحریک‌پذیری، بیقراری یا افسردگی می‌کنند، هرچند که برخی‌ها هم احساس سرزندگی و پرانرژی بودن غیر معمولی می‌کنند

درمان سردرد میگرنی

بیشتر افراد به هنگام سردرد میگرنی ، ترجیح می‌دهند که در یک اتاق تاریک بخوابند یا دراز بکشند. برخی نیز با خوردن بعضی چیزها احساس آرامش می‌کنند.

درمان‌های پیشگیرانه میگرن عبارتند از: مصرف دارو و مکمل‌های غذایی، اصلاح سبک زندگی و جراحی. برای افرادی که سردرد آنها بیش از دو روز در هفته بروز می‌کند، توانایی تحمل داروهای ویژه درمان حملات حاد را ندارند یا افراد مبتلا به حملات شدید که کنترل آنها مشکل است، پیشگیری توصیه می‌شود.

طب سوزنی نیز برای درمان سردرد میگرنی مؤثر است. استفاده از طب سوزنی «واقعی» موثرتر از طب سوزنی ساختگی نیست، هر چند هم طب سوزنی «واقعی» و هم ساختگی ظاهراً از مراقبت مستمر موثرتر هستند و تأثیر نامطلوب آنها نسبت به درمان با داروهای پیشگیر، کمتر است.

ابزارهای پزشکی، مانند بیوفیدبک و شبیه‌ساز عصبی در زمینه پیشگیری از میگرن مؤثر واقع می‌شوند، به‌ویژه در صورتی که مصرف داروهای متداول ضد میگرن منع شده باشد یا مصرف زیاد دارو مضر باشد.

بیوفیدبک به افراد کمک می‌کند تا برخی از پارامترهای روانی را آگاهانه کنترل کنند و به استراحت بپردازند و ممکن است برای درمان میگرن مفید واقع شود.

همچنین با تغییر در سبک زندگی می‌توان، تعداد دفعات حملات میگرنی و شدت آنها را کم کرد. این تغییرات شامل، ورزش منظم، کاهش وزن، رژیم غذایی سالم، اجتناب از محرک‌های سردرد میگرنی همچون بوها و غذاهای خاص که در شما ایجاد میگرن می‌کند، می‌باشند.

سردرد های میگرنی

داروهای سردرد میگرنی

داروهایی وجود دارند که شدت و دفعات سردرد میگرنی را کاهش می‌دهند. این داروها باید هر روز مصرف شوند. داروهای ترپیتان‌ها هم به هنگام وقوع میگرن باید مصرف شوند. در مورد مصرف این داروها و عوارض جانبی آنها باید با پزشک معالج خود صحبت کنید. این داروها که می توانند از حملات میگرنی پیشگیری کنند، شامل موارد بالا است:

  • بتا بلوکرها (بلوکه کننده‌های بتا): مانند پرروپرانولا (ایندرال) که بیماران دچار آسم نباشید، از این دارو استفاده کنند.
  • پیزوتیفن (pizotifen) که این باعث افزایش وزن و خواب آلودگی می‌شود.
  • داروهای ضد افسردگی: مانند آمی تریپتیلن (amitryptyline)

داروهایی برای برطرف کردن علائم میگرن

هیچ‌ داروی‌ خاصی‌ نسبت‌ به‌ دیگر داروها ارجحیت‌ ندارد و اثر قطعی‌ از هیچ‌ کدام‌ از آنها مورد انتظار نیست‌. برای‌ تخفیف‌ علایم‌ میگرن‌ و پیشگیری‌ از بروز حملات‌، طیف‌ گسترده‌ای‌ از داروها موجود هستند. مصرف دارو باید در همان مرحه اول حمله میگرنی صورت گیرد، زیرا در طی مراحل بعدی جذب آن به آسانی صور نمی‌گیرد.

سوماتریپتان‌ به‌ صورت‌ تزریق‌ زیر پوست‌ توسط‌ خود فرد، یا به‌ صورت‌ قرص‌ Effervescents برای کسانی که نمی‌توانند داروها را به شکل قرص مصرف کنند، وجود دارد.

داروهایی از نوع تزریقی، اسپری‌های بینی، شیاف نیز در دسترس می‌باشند.

داروهای‌ مسدودکننده‌ بتا آدرنرژیک‌ یا کانال‌ کلسیمی‌، یا ضدافسردگی‌های‌ سه‌ حلقه‌ای‌ برای‌ پیشگیری‌ از حملات‌، در صورتی‌ که‌ حملات‌ آن‌ قدر شدید باشند یا تعداد آنها آن‌ قدر زیاد باشد که‌ شما از کار و زندگی‌ خود باز بمانید. این‌ داروها ممکن‌ است‌ اثرات‌ جانبی‌ نامطلوبی‌ داشته‌ باشند و امکان‌ دارد در همه‌ افراد نیز مؤثر نباشند.

داروهای ضد درد همچون پاراسیتمول (paracetmol) یا آسپیرین همراه با داروهای ضد تهوع همچون متوکلراپرامید (metoclopramide) و یا دامپریدون (demperidone) توصیه می‌شود. برخی از داروها همچون migaleve دارای پاراسیتمول کدئین می‌باشد که برای درمان میگرن مصرف می‌شود. توجه کنید که این داروها برای هر فردی مناسب نیست و حتما باید زیر نظر پزشک معالج مصرف شود.

در برخی موارد داروهای NSAIDs یا داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی، موثر واقع می‌شوند. این داروها می‌توانند تورم، درد و التهاب را بهبود بخشند. این داروها شامل ایبوپروفن (ibuprofen)، ناپروکسن (naproxen)، دیکلوفناک پتاسیم (diclofenac potassium) و تولفنامیک اسید (tolfenamic acid) می‌باشد.

مصرف دارو در رمضان

عوارض جانبی این داروها

احساس ضعف، گیجی، تهوع، استفراغ، سفتی و درد گردن، احساس سنگینی و فشار در هر جای بدن.

اگر شما بالای 65 سال سن دارید و سابقه بیماری قلبی، سکته مغزی یا فشار خون بالا دارید، باید مصرف این داروها قطع گردد.

اگر شما دچار سردرد میگرنی شدید باشید و با داروهای فوق بهبود نیابید، آنگاه احتمال دارد که پزشک معالج داروی ارگوتامین تارتریت (eergotamine tartrate) را پیشنهاد کند. موارد منع مصرف این دارو مشکلات کلیوی، بیماریهای قلبی- عروقی، فشارخون، حاملگی و شیردهی می‌باشد.

داروهایی به نام تریپتان‌ها (triptans) برای بهبود علایم میگرن استفاده می‌شوند. این داروها، عروق خونی را در مغز شما باریکتر و احساس درد میگرنی را برطرف می‌کند. ممکن است در ابتدا مجبور به استفاده از چند قرص از دسته دارویی ترپیتان باشید تا در نهایت یک قرص که برای شما مناسبتر است جهت درمان شما به کار رود. داروهای این دسته شامل التریپتان، ناراتریپتان، ریزاتریپتان، سوماتریپتان، رولمیترپیتان، الموتریپتان و فرووواتریپتان می‌باشد. این داروها باید در شروع سردرد مصرف شوند، نه قبل از آن و نه در طی مرحله اورا.

درمان گیاهی سردرد میگرنی

گیاهانی كه خواص دارویی دارند می توانند برای مبارزه با این درد مفید باشند. از جمله:

1- عصاره شیرین بیان  كه موجب بالا رفتن انرژی شده و با كمك به از بین رفتن علائم آلرژی، باعث كاهش درد می شود.

هشدار: روزانه و به طور مرتب بیش از 7 روز مصرف نشود. افراد دارای فشارخون  مطلقاً مصرف نكنند.

2- گل گاو زبان  باعث تخفیف درد می شود.

3- مواد مفید دیگر در معالجه میگرن از قبیل بابونه ، نعناكوهی، اكلیل كوهی ، سنبل الطیب ، پوست درخت بید، افسنطین  (در زمان حاملگی و به مدت زیاد مصرف نشود) هستند.

ملاحظات مهم

1- استفاده مكرر از مسكن های موجود ممكن است احتمال حملات میگرن را افزایش دهد.

2- طبق مطالعات گزارش شده وقتی غذاهای آلرژی زا از برنامه غذایی مبتلایان به میگرن حذف شد، 93 درصد آنها تسكین یافتند.

3- سردرد میگرنی در زنان ممكن است به علت تغییرات هورمونی در طول سیكل عادت ماهانه باشد و بعد از اتمام دوره معمولاً به تدریج كاهش می یابد.

4ـ سرد شدن دست ها و كم شدن درجه حرارت قبل از سردرد میگرنی علامت هشدار انقباض رگ های خونی و شروع درد است.

بالا بردن درجه حرارت دست ها می تواند از سردرد جلوگیری كرده و حمله را متوقف سازد. یك حمام آب داغ هم می تواند مفید باشد.

5ـ بسیاری از مبتلایان به سردرد میگرنی به این نتیجه رسیدند كه به طور مرتب و دائمی از مسكن های موجود استفاده كنند. ابتدا درد به دارو جواب می دهد ولی پس از مدتی دوباره برمی گردد و شخص را وادار به مصرف بیشتر دارو می كند. هرچه مقدار دارو بیشتر می شود درد شدیدتر می گردد. اگر فكر می كنید سردرد شما نیاز به دارو دارد حتماً با تجویز این كار را انجام دهید.

نبض ما– گردآوری

منابع:

تبیان، همشهری، تسنیم

درمان سردرد میگرنی یکی از ناتوان‌کننده‌ترین بیماری‌ها
3.5 (70%) 2 رای

ساختمان پزشکان

دکتر حسین نجفی

متخصص قلب و عروق

دکتر فریبا هندسی

متخصص فشارخون

دکتر مجید نجفی

متخصص بیهوشی و درد

دکتر مهرداد فلاح

متخصص دندانپزشکی