راه های انتقال و پیشگیری از تب شالیزار

لپتوسپیروز یک بیماری باکتریایی است که از طریق نوعی انگل فنری شکل در آب از طریق خراش پوست وارد بدن می شود.

نبض ما– گردآوری

بيماري لپتوسپيروز كه در ايران به ” تب شاليزار ” معروف است، بيماري عفوني مشترك بين انسان و حيوانات است كه در كشورما اولين مورد وقوع آن در سال ۱۳۳۵ در انسان در استان گيلان گزارش شد. امروزه لپتوسپيروز يكي از بيماريهاي مهم مشترك بين انسان و دام در جهان محسوب ميشود و در تمام كره زمين جز قطب شمال و جنوب ديده شده است. با اينهمه بيماري بيشتر در مناطقي كه داراي بارندگي بالا هستند و مناطق گرم و حاره اي و زمينهاي گلي و كنار درياچه ها و ماندآبها اتفاق ميافتد.

تب شالیزار

در ايران نيز بيماري لپتوسپيروز همچنانكه از نام آن پيداست در افرادي كه در شاليزارها كار ميكنند، شناخته شده است. در دامها نيز بيماري در نقاط مختلف كشور ديده ميشود و گاهي همه­گيري هاي آن خسارات قابل توجهي به دامها و دامداريها وارد ميكند. وقوع بيماري در دامها معمولا بعد از بارندگيهاي شديد و آبگرفتگي مراتع و دامداريها اتفاق ميافتد.

عامل بيماري لپتوسپيروز چيست؟

عامل مولد بيماري لپتوسپيروز باكتري خميده از جنس لپتوسپيرا است.

بيماري لپتوسپيروز در چه شرايط محيطي بيشتر ديده مي شود؟

درجه حرارت محيط بين ۷ و ۳۶ درجه سانتيگراد،ph حدود ۸-۶ و زمين هاي گل آلود با زهكشي ناقص همچنين افزايش ناگهاني درجه حرارت محيط توأم با افزايش نزولات آسماني و ايجاد سيلاب هاي فصلي شرايط مساعد براي وقوع بيماري هستند.

راه های انتقال تب شالیزار

مهمترین منبع آلودگی در انتقال لپتوسپيروز ،ادرار حیوان مبتلا می باشد. در حیوانات آلوده بدون علائم عامل لپتوسپیرا می تواند برای ماهها در لوله پروکزیمال کلیه زنده مانده وازطریق ادرار بیشتر از ۶ ماه سبب آلودگی محیط گردد.

همچنین جنین سقط شده بافتهای آلوده، ترشحات دستگاه تناسلی و شیر آلوده می توانند بطور مستقیم یا پس از آلودگی محیط موجب انتقال بیماری گردند، انتقال لپتوسپيروز از طریق تماس جنسی درموش صحرایی،گاو وخوک وسگ گزارش شده است.

راه انتقال بیماری لپتوسپيروز به انسان از طریق تماس با آب غذا یا خاک است که با ادرار حیوان اهلی و وحشی مبتلا آلوده شده است.

آلودگی ممکن است از طریق خوردن غذا یا آب آلوده یا از طریق تماس پوستی مخاطی،‌ از راه غشاهای مخاطی سالم ( چشم ها ، بینی و دهان ) خراش های پوستی و تنفس آئروسل ها انتقال یابد.

توجه

  • انتقال بیماری لپتوسپيروز از انسان به انسان بسیار نادراست.
  • دوره کمون بیماری لپتوسپيروز معمولاً ۱۴ ـ ۷ روز است که می تواند از ۲۶ ـ ۲ روز متغیر باشد . در مردها و سنین زیر ۴۰ سال بیماری شایع تر است.
  • علایم آن در انسان چهار تا ۱۴ روز (متوسط ۱۰ روز) و در حیوان دو تا ۲۰ روز پس از ورود انگل، بروز می کند.

علائم تب شالیزار در انسان

سرفه خشک، تب، سردرد، درد عضلانی، تهوع و استفراغ و لرز است.

علایم کمتر شایع نیز درد شکم، صدای غیرطبیعی ریه، درد استخوان، ورم ملتحمه (التهاب و قرمزی چشم)، بزرگ شدن غدد لنفاوی، بزرگ شدن طحال و کبد، سفتی ماهیچه ها و بثورات جلدی است.

علایم این بیماری گاهی با آنفلوآنزار (تب، لرز و سردرد شدید) و مننژیت اشتباه گرفته می شود.

این بیماری از طریق ادرار حیوانات آلوده مانند سگ و موش آلوده نیز در اثر تماس به انسان منتقل می شود.

این بیماری دو مرحله ای است:

مرحله اول، بیماری در خون نهفته است و مرحله تب دار بیماری است و مرحله دوم مرحله نقاهت است در مرحله دوم است که کبد و کلیه درگیر این بیماری می شوند.

عوارض این بیماری عبارت است از مننژیت، کاهش شنوایی، نارسایی کلیوی و کبدی و مشکلات قلبی و عروقی.

میزان سالانه عفونت جهانی این بیماری دو صدم درصد در هر یکصد هزار نفر در آب و هوای معتدل و ۱۰ تا صد درصد در هر یکصد هزار نفر در آب و هوای گرمسیری است.

نشانه هاي باليني بيماريلپتوسپيروز در انسان گسترده است و ممكن است شامل تب­ بالا، لرز، سردرد، درد ماهيچه ­اي، استفراغ، يرقان، قرمزشدن چشم­ها، درد شكم، اسهال و دانه ­هاي پوستي باشد.

لازم به ذکر است حدود ۱۵ تا ۴۰ ٪ موارد از ابتلا به تب شالیزار می تواند بدون علامت باشد.

البته معمولا ۹۰٪ موارد با علامت خفيف بروز می کند که بدون مشاهده زردي (ايكتر) می باشد و شامل سر درد -تب -لرز -درد عضلات، استخوان و بروز درد چشم همراه با قرمزي آن و ملتحمه(از روز سوم و مشخصه بيماري است) می باشد. همچنین می توانداسهال(۴ تا ۷ روز) و استفراغ و بروز قرمزي (راش )هايي در سطح پوست بروز کند.

و در مواردي هم بزرگي كبد، طحال،لنفادنوپاتي،فارنژيت، گلو درد،مشكلات قلبي عروقي،راش هاي ماكولو پاپولر در تنه و جلوي ساق پا.

مرحله دوم: مشخصه آن وجود باكتري در ادرار و ظهور آنتي بادي IGM در سرم خون است و از علايم آن: تب، لرز و علايم التهاب پرده هاي مغز (مننژيت)، سندرم گيلن باره، اختلال بينايي،فلج اعصاب مركزي، آنسفالت، ضعف،سفتي عضلات است و البته باز بدون ايكتر. موارد بدون ايكتر كشنده نيست.

درمان لپتوسپيروز

درمان آنتی بیوتیکی بیشترین ارزش را موقعی که بین ۴ روز اول بیماری لپتوسپيروز شروع شود را دارد ولی متاسفانه تشخیص لپتوسپیروز ندرتاً بسرعت انجام می گیرد.

درمانهای آنتی بیوتیکی بشرح زیر است:

الف ) در موارد خفیف

ب ) در موارد متوسط تا شدید

  • پنی سیلین جی ۱/۵ میلیون واحد هر ۶ ساعت وریدی بمدت ۷ روز
  • آمپی سیلین ۱ ـ ۵/۰ گرم هر ۶ ساعت وریدی بمدت ۷ روز
  • در موارد حساس به پنی سیلین ، اریترومایسین ۵۰۰ میلی گرم وریدی هر ۶ ساعت بمدت ۷ روز

کنترل مایعات و درمان صحیح آن برای پیشگیری از نارسایی کلیه مهم می باشد اگر نشانه های نارسایی کلیه ظاهر شود ، جایگزینی سریع مایعات در طی ۴۸ تا ۷۲ ساعت بامراقبت دقیق بیماران ممکن است مفید باشد.

پیشگیری از لپتوسپيروز

جلوگيري از ايجاد فاضلاب در محل زندگي دامها و خشك نمودن آنها از مهمترين راههاي جلوگيري از بيماري لپتوسپيروز و انتشار آن است.

همچنين بايد از چراي دام ها در مراتع باتلاقي كه با ادرار دام هاي بيمار يا جوندگان آلوده شده است جلوگيري شود و از تماس جوندگان با منابع غذائي و انبار هاي علوفه و آلودگي مواد غذايي با ادرار و مواد دفعي آنها پيشگيري گردد. بايد دام هاي تلف شده و جفت و جنين دام های بيمار به خوبي دفن شده و يا از بين برده شوند تا باعث آلودگي محيط و منابع غذايي و آب نشوند.

رعايت بهداشت فردي و شستن مرتب دستها آسانترين و كم هزينه ترين كار است.

راه های انتقال و پیشگیری از تب شالیزار
2 (40%) 1 رای

ساختمان پزشکان

دکتر محمد نجفی

متخصص قلب و عروق

دکتر جباری

متخصص کلیه و مجاری ادراری تناسلی

دکتر مجید نجفی

تخصصی بیهوشی و درد

دکتر کرمی

فوق تخصص کلیه و مجاری ادراری