نقش والدین در بهبود کم شنوایی کودکان

۳ تا ۴ نوزاد از هر هزار نوزاد، با کم شنوایی عمیق دائمی متولد می شوند. بیش از ۹۰ درصد کودکان کم شنوا در خانواده های شنوا به دنیا می آیند. در واقع، کم شنوایی نوعی معلولیت پنهان محسوب می شود.

گرد آوری-نبض ما

شواهد علمی نشان می دهد که بیشترین رشد گفتار و زبان در سه سال نخست زندگی که ساختارهای مغز بالغ می شوند، روی می دهد. اگر کودک به دلیل کم شنوایی طی این دوران در معرض تحریکات زبانی قرار نگیرد، رشد گفتار و زبان وی با مانع جدی روبه رو خواهد شد.

بیش از ۹۰ درصد کودکان کم شنوا در خانواده های شنوا به دنیا می آیند. در واقع، کم شنوایی نوعی معلولیت پنهان محسوب می شود که مهم ترین بازتابش در روند طبیعی زندگی کودک با بروز ناتوانی های ارتباطی با شنوایان نمود پیدا می کند.

چگونگی ارتباط با کودکان کم شنوا

شاید مهم ترین مسائلی که باید دانسته شود آن است که چه نکاتی در ارتباطات معمول روزمره با کودک کم شنوا از هم صحبتی، هم غذایی و نیز همبازی شدن با وی باید مورد توجه و رعایت قرار بگیرد؟ مهم ترین نکته در برقراری ارتباط با کودکان ناشنوا این است که به دلیل ضعف شنوایی، تسلط کافی بر یادگیری جملات و کلمات وجود ندارد و ممکن است نتوانند به اندازه دیگر کودکان به سرعت، جملات ناآشنا را درک کند.

این مساله، به ویژه در محیط های شلوغ و پرسر و صدا بیشتر اتفاق می افتد. باید به کودکان دیگر بیاموزیم با ناشنوایان شمرده تر و واضح تر صحبت کنند و از به کار بردن جملات پیچیده به ویژه در محیط یادگیری و آموزشی پرهیز شود.

گرچه اختلالات شنوایی در چنین کودکانی تا حد زیادی با بهره گیری از روش ها و راهکارهای درمانی و بویژه استفاده از سمعک بهبود می یابد، اما رشدشناختی، اجتماعی و بهبود کیفیت زندگی کودکان کم شنوا به میزان زیاد به حمایت های اعضای خانواده و سپس دایره دوستانی مربوط می شود که در بسیاری موارد شنوا هستند، چراکه چنین کودکانی می توانند در مدارس معمولی تحصیل و مراحل آموزشی را همچون دیگر کودکان طی کنند.

بی شک، شناخت باید ها و نبایدهای ارتباطی با کودکانی که از نظر شنوایی دچار آسیب هستند به پذیرش این دسته از افراد از سوی دیگر اعضای خانواده گرفته تا دوستان و همکلاسی ها در محیط های اجتماعی بزرگ تر همچون مدرسه بسیار کمک کننده است.

 تا وقتی کودکان کم شنوا از سمعک یا کاشت حلزون استفاده می کنند ناشنوایی محدودیت خاصی برای آنها ایجاد نمی کند.

کودکان ناشنوا در برقراری ارتباط با کودکان شنوا از کلمات و جملات ساده تری استفاده می کنند، اما نوع ارتباط آنها بستگی به شیوه آموزشی آنها دارد. البته کودکانی که با روش شنیداری آموزش می بینند توانایی گوش دادن در آنها بهتر است و با جملات و کلمات روزمره آشنایی بیشتری دارند.
این کودکان به راحتی با خواهر یا برادر شنوای خود صحبت می کنند و از اشاره استفاده نمی کنند.

تشخیص کم شنوایی کودک

تشخیص کم شنوایی در بدو تولد و انجام مداخلات درمانی و توانبخشی به موقع، می تواند تا حدود زیادی از پیامدهای منفی ناشی از کم شنوایی پیشگیری کند. اما ناآگاهی والدین در مورد شیوع کم شنوایی در نوزادان و انجام ندادن ارزیابی های شنوایی در بدو تولد، موجب شناسایی دیرهنگام کم شنوایی و از دست رفتن فرصت های طلایی می شود. به طور کلی جنین از پنج ماهگی دوران جنینی قابلیت شنیدن پیدا می کند و نوزادی که به دنیا می آید، تقریبا چهار ماه تمرین شنیدن را انجام داده است.

دوران سه سال اول زندگی به ویژه سال اول پرتلاطم ترین دوران برای رشد شنوایی کودک است و باید در این دوران محرک های صوتی مختلف وجود داشته باشد تا کودک بتواند مهارت های مرتبط با شنوایی، گفتاری و زبانی خود را به موقع کسب کند. اما اگر به دلایلی مانند کم شنوایی محرک ها نتوانند به صورت مطلوب وارد مغز نوزاد شوند، نوزاد در رشد گفتاری و زبانی با مشکلاتی مواجه می شود.
در کوتاه ترین زمان ممکن باید آزمایشات شنوایی برای نوزاد انجام شود تا مطمئن شویم که از شنوایی مناسبی برخوردار است و اگر مشکل شنوایی داشت در سریعترین زمان ممکن یعنی قبل از اینکه دوران رشد گفتاری و زبانی خود را طی کند، باید مداخلات لازم توانبخشی برای او انجام شود.

بازی با کودکان شنوا

توجه داشته باشید برای کودکان کم شنوا بازی های تصویری مناسب تر است و بازی هایی که نیازمند اتکا به مهارت های گوش دادن و حافظه شنوایی است دشوارتر است. کودکانی که با اختلالات شنوایی روبه رو هستند، می توانند همانند دیگر کودکان به ورزش بپردازند و تا وقتی از سمعک یا کاشت حلزون استفاده می کنند، ناشنوایی محدودیت خاصی برای آنها ایجاد نمی کند.

البته چون احتمال وارد شدن آسیب به سمعک یا کاشت حلزون وجود دارد، توصیه می شود در انتخاب ورزش های توپی سنگین احتیاط کنند. همچنین معمولا امکان استفاده از سمعک یا کاشت حلزون در ورزش های آبی نیز وجود ندارد. به خاطر داشته باشید بهترین تفریح برای کودکان کم شنوا انجام بازی هایی است که در آنها ارتباط کلامی با دیگر کودکان شنوا بیشتر است.

شیوع کم شنوایی در ایران و جهان

نگاهی به آمارها نشان می دهد در آمریکا از هر هزار نوزاد، ۳ نوزاد با کم شنوایی مادرزادی دو طرفه عمیق و دایمی متولد می شوند. سه کودک از هر هزار کودک نیز در اوایل زندگی، به صورت اکتسابی مبتلا به کم شنوایی می شوند. هر روز ۳۳ نوزاد با کم شنوایی دایمی در آمریکا متولد می شوند و یک نوزاد از هر ۵۰ نوزادی که در NICU بستری می شود، مبتلا به کم شنوایی می شود.
در ایران آمارها حاکی از شیوع ۳ تا ۵ درصدی کم شنوایی های متوسط تا عمیق است و سالانه چهار تا پنج هزار نوزاد کم شنوا در کشور متولد می شوند. ازدواج های فامیلی در ایران، یکی از علل اصلی بالا بودن کم شنوایی و ناشنوایی ژنتیکی نسبت به آمارهای جهانی است.

آموزش والدین کوکان کم شنوا

میزان شناخت والدین از کودک خود، میتواند در تسریع و پیشبرد اهداف درمانی بسیار مؤثر باشد. زمانیکه خانواده به مشکل کم شنوایی کودک پی می برد و سعی در بازگرداندن توان شنوایی کودک با مراجعه به متخصصین مربوطه می نماید بخشی از شناخت والدین نسبت به کودک را تشکیل می دهد. جهت آشنایی خانواده با راه حلهای موجود در کمک به کودکان کم شنوا آموزشهای خانواده نقش مؤثری ایفا می کند. در ادامه به بخشی از موارد آموزشی می پردازیم:

۱) با توجه به اینکه همیشه بهترین راه درمان، پیشگیری است، خانواده باید به عواملی که سبب بروز ناشنوایی و کم شنوایی می شود توجه بسیار داشته باشد؛ عواملی چون: وجود سابقه کم شنوایی در خانواده، ازدواج فامیلی، بیماریهای عفونی مادر در دوران بارداری، زردی و…

۲) بروز مشکل شنوایی در زمینه های رشدی دیگر کودک نیز تأثیرگذار میباشد. اختلال در گفتار کودک، کاهش توانائیهای شناختی و مشکلات عاطفی و روانی کودک و خانواده وی و…

۳) لازم است بدانیم اختلال موجود در یک کودک کم شنوا تنها مربوط به حس شنوایی اوست و سایر حواس وی سالم می باشد و در نتیجه حواس دیگر مثل بینایی و یا لامسه باید جایگزین شنوایی گردد. استفاده مناسب از هوش کودک و رشد آن نیز می تواند تاحدودی نقص شنوایی را پوشش دهد.

۴) توجه خانواده به باقیمانده شنوایی کودک و استفاده مناسب از آن (با پیگیری جهت تجویز به موقع سمعک و برنامه های توانبخشی) سیر رشد کودک را هموار می نماید.

۵) ایجاد جو مناسب در خانواده جهت کمک به کودک کم شنوا می تواند علاوه بر اینکه سلامت روانی خانواده را در پی داشته باشد در ایجاد برنامه ریزی مناسب برای کودک کم شنوا بسیار مؤثر واقع شود. ارتباط مناسب والدین با یکدیگر، صمیمت موجود بین والدین و کودکانشان و ارتباط مناسب بین کودک کم شنوا و سایر فرزندان خانواده برنامه اصلی تربیتی خانواده محسوب می گردد.
۶) تقسیم وظایف در منزل نیز می تواند مادر را (که بیشترین نقش در تربیت فرزند را بر عهده دارد) در پیگیری برنامه های آموزشی و توانبخشی یاری دهد.

۷) توجه داشته باشیم خانواده ها می توانند با ایجاد ارتباط با یکدیگر، آموزشهای مفیدی را دریافت نمایند. بهترین افرادی که می توانند ما را در یاری رساندن به کودکانمان همراهی نمایند خانواده هایی هستند که کودک کم شنوایی دارند که از لحاظ سنی از کودک ما بزرگتر بوده و در رفع مشکل کودکشان خانواده های موفقی بوده اند.

۸) تنظیم فعالیتهای روزمره کودک، آموزش او را تسهیل می کند. زمان و میزان خواب، زمان غذاخوردن، زمان بازی و فعالیتهای گروهی و تفریحی تماماً بایستی توسط خانواده تنظیم گردد.

۹) بکار بردن سیستم های مناسب تشویق و تنبیه برای کودک نیز، علاوه بر تسهیل فعالیتهای آموزشی شما، در رشد شخصیت کودک بسیار مؤثر است.

نقش والدین در بهبود کم شنوایی کودکان

امتیاز شما :


ساختمان پزشکان

دکتر حسین نجفی

متخصص قلب و عروق

دکتر محمد جباری

متخصص کلیه و مجاری

دکتر مجید نجفی

متخصص بیهوشی و درد

دکتر مهرداد فلاح

متخصص دندانپزشکی

ممکن است شما دوست داشته باشید