کم کاری تیروئید چیست؟

هیپوتیروئیدیسم یا کم کاری تیروئید ، اختلالی شایع است که در آن غده تیروئید شما به اندازه کافی هورمون های تیروئیدی تولید نمی کند.

به گزارش نبض ما به نقل از همشهری، غده تیروئید در جلوی بخش پایینی گردن قرار دارد. هورمون های این غده به جریان خون وارد می شوند و تقریباً بر هر بخش از بدن شما تأثیر می گذارند، از قلب و مغز گرفته تا عضلات و پوست.

علل کم کاری تیروئید

شایع ترین علت کم کاری تیروئید (در کشورهای پیشرفته) بیماری «تیروئیدیت هاشیموتو» است که در آن غده تیروئید دچار التهاب می شود. تیروئیدیت هاشیموتو یک بیماری خودایمنی است که در دستگاه ایمنی بدن پادتن هایی تولید می کنندكه به جای عوامل خارجی، به غده تیروئید حمله و آن را تخریب می کنند. تیروئیدیت یا التهاب تیروئید همچنین ممکن است به علت عفونت ویروسی ایجاد شود.

ازجمله علل دیگر کم کاری تیروئید می توان به این موارد اشاره کرد:

پرتودرمانی در ناحیه گردن

درمان برخی از انواع سرطان مانند لنفوم نیاز به پرتوتابی رادیواکتیو به ناحیه گردن دارد. پرتوتابی باعث آسیب سلول های تیروئید می شود و تولید هورمون های تیروئیدی دچار اختلال می شود.

درمان با ید رادیواکتیو

این شیوه درمانی به طور رایجی برای افراد دچار هیپرتیروئیدیسم (پرکاری تیروئید) تجویز می شود؛ اما ازآنجایی که این شیوه که با پرتودهی به تیروئید همراه است و سلول های این غده را تخریب می کند، معمولاً عارضه آن کم کار شدن تیروئید است.

مصرف برخی از داروها

برخی از داروها ازجمله داروهای قلبی، روان پزشکی و سرطان ممکن است بر تولید هورمون های تیروئیدی تأثیر بگذارند و باعث کم کاری تیروئید شوند؛ ازجمله این داروها می توان به آمیودارون، لیتیوم، اینترفرون آلفا و اینترلوکین-2 اشاره کرد.

جراحی تیروئید

جراحی برای برداشتن تیروئید به هیپوتیروئیدیسم خواهد انجامید. اگر فقط بخشی از غده تیروئید برداشته شود، بخش باقیمانده هنوز می تواند به اندازه کافی هورمون تولید کند که نیازهای بدن را تأمین کند.

مقدار کم ید در رژیم غذایی

غده تیروئید برای تولید هورمون هایش نیاز به ید دارد. بدن شما ید را نمی سازد، بنابراین باید از راه غذاها آن را دریافت کند. نمک طعام غنی شده با ید منبعی عالی برای دریافتید است. سایر منابع غذایی ازجمله صدف های خوراکی، ماهی های آب شور، تخم مرغ، لبنیات و جلبک های دریایی هم سرشار از ید هستند. امروز کمبودید در کشورهای پیشرفته امری نادر است.

بارداری

علت کم کاری تیروئید در بارداری دقیقاً روشن نیست، اما پس از بارداری ممکن است التهاب تیروئید رخ دهد. این عارضه را «تیروئیدیت پس از زایمان» می نامند. زنانی که دچار این عارضه می شوند، معمولاً در ابتدا افزایش شدید میزان هورمون های تیروئید در خون را نشان می دهند و به دنبال آن سقوط شدیدی در تولید هورمون های تیروئیدی رخ می دهد. اغلب زنان دچار این عارضه درنهایت کارکرد طبیعی تیروئید خود را بازمی یابند.

افراد در معرض خطر

زنان به خصوص زنان در سنین بالاتر با احتمال بیشتری نسبت به مردان ممکن است دچار هیپوتیروئیدیسم شوند. همچنین اگر عضوی از خانواده تان دچار یک بیماری خودایمنی شده باشد، احتمال دچار شدن به تیروئیدیت هاشیموتو و کم کاری تیروئید بیشتر است.

سایر عوامل خطرساز برای هیپوتیروئیدیسم این ها هستند:

  • نژاد (سفیدپوست یا آسیایی بودن)
  • سن (افزایش سن)
  • خاکستری شدن زودرس مو.
  • اختلالات خودایمنی مانند دیابت نوع یک، اسکلروز متعدد یا ام اس، آرتریت روماتوئید، بیماری سلیاک، و …
  • اختلال دوقطبی (به علت مصرف لیتیوم برای درمان آن).
  • نشانگان داون

علائم کم کاری تیروئید

باید توجه داشت که علائم کم کاری تیروئید ممکن است مبهم باشد یا علائم عوارض دیگر را تقلید کند.

ازجمله این علائم می توان به این ها اشاره کرد:

  • تغییر چرخه ماهیانه قاعدگی
  • یبوست
  • افسردگی
  • خشکی و ریزش مو
  • خشکی پوست
  • خستگی
  • حساسیت بیشتر به سرما
  • كاهش سرعت ضربان قلب
  • بزرگ شدن غده تیروئید (گواتر)
  • افزایش وزن بی دلیل یا به مشکل برخوردن در کاستن از وزن
  • نشانگان تونل مچی

تشخیص کم کاری تیروئید

اگر علائم کم کاری تیروئید را داشته باشد، پزشکتان آزمایش های خون برای وارسی میزان هورمون های تیروئیدی برای شما تجویز می کند

این آزمایش ها ازجمله شامل اندازه گیری هورمون تحریک کننده تیروئید (TSH) (که از غده هیپوفیز در مغز ترشح می شود) و هورمون تیروکسین یا T4 است.

میزان های پایین تر از حد طبیعی T4 معمولاً به معنای دچار بودن به هیپوتیروئیدیسم است؛ اما برخی از افراد که در آن ها میزان های TSH بالا رفته است، ممکن است باوجود دچار بودن به کم کاری تیروئید (از نوع ثانوی) میزان طبیعی T4 در خون داشته باشند. این نوع هیپوتیروئیدیسم ملایم را تحت بالینی می نامند. ممکن است فرد در این حالت در مرحله اولیه هیپوتیروئیدیسم باشد که بعد به طور آشکارتری بروز می کند.

درمان کم کاری تیروئید

اگر دچار کم کاری تیروئید باشید، دکترتان برای شما هورمون تیروئیدی T4 مصنوعی را تجویز خواهد کرد. شما این قرص هورمونی را باید هر روز مصرف کنید. برخی از داروها ممکن است با جذب این هورمون مصنوع تداخل کنند؛ بنابراین باید به دکترتان درباره سایر داروها، داروهای گیاهی و مکمل هایی که مصرف می کنید، اطلاع دهید.

دکترتان با انجام آزمایش های خون مرتب دوز هورمون دریافتی تان را تنظیم می کند.

درصورتی که کم کاری تیروئید درمان نشود، ممکن است به مشکلات قلبی، درد مفاصل، چاقی و ناباروری بینجامد.

همچنین کم کاری تیروئید در زنان باردار بر جنین در حال رشد تأثیر می گذارد. جنین در سه ماهه اول بارداری همه هورمون های تیروئیدی موردنیازش را از مادر دریافت می کند. اگر مادر دچار کم کاری تیروئید باشد، جنین مقدار کافی هورمون تیروئیدی دریافت نمی کنند و این امر ممکن است به اشکالات در رشد ذهنی بینجامد.

کم کاری تیروئید چیست؟

امتیاز شما :


ساختمان پزشکان

دکتر حسین نجفی

متخصص قلب و عروق

دکتر فریبا هندسی

متخصص فشارخون

دکتر مجید نجفی

متخصص بیهوشی و درد

دکتر مهرداد فلاح

متخصص دندانپزشکی